Rehber konuları
- İDD risk ağırlığı nasıl hesaplanır?
- Risk ağırlıklı tutar
- TO, THK ve TT
- Alacak sınıfları ve KOBİ
- İDD ve standart yaklaşım
- Yüzde 8 sermaye yükümlülüğü
- Mevcut BDDK düzenlemeleri ve Basel IV taslakları
- Risk ağırlıklı tutar nasıl hesaplanır? Adım adım ve çözümlü örnekler
- İDD risk ağırlığı formülü: korelasyon, vade düzeltmesi ve çözümlü örnek
- İDD risk ağırlığı tablosu: TO ve THK'ye göre, mevcut düzenleme ve taslak
- İDD risk ağırlığı formülü Excel'de: Türkçe Excel formülleri
- Standart yaklaşım risk ağırlıkları: BDDK taslağı ve mevcut düzenlemeyle farklar
- TO, THK ve TT: kredi riski girdilerinin tanımı ve tipik aralıkları
- Alacak sınıfları: korelasyon, KOBİ düzeltmesi ve risk ağırlığına etkisi
- İDD ve standart yaklaşım karşılaştırması: farkın yönü ve çıktı tabanı
- Kredi riski sermaye yükümlülüğü: %8 kuralı, sermaye katmanları ve tamponlar
İDD risk ağırlığı nasıl hesaplanır?
İçsel derecelendirmeye dayalı yaklaşımda risk ağırlığı; temerrüt olasılığı, temerrüt halinde kayıp ve alacak sınıfına göre hesaplanır. Kurumsal alacaklarda vade de sonuca etki eder. İDD hesaplayıcısında önce BDDK sürümünü ve alacak sınıfını seçin, ardından ilgili girdileri girin. Gelişmiş İDD’de içsel THK tahmini kullanılır; kurumsal alacaklar için temel İDD seçildiğinde düzenleyici THK ve sabit vade uygulanır. Kurumsal KOBİ seçimi ek ciro bilgisi gerektirir. Seçilen sürüm, girdi tabanlarını ve uygulanacak formülü belirler. BDDK taslağı yürürlükte değildir; taslak sonuçları senaryo niteliğindedir. Hesaplayıcı tek, temerrüde düşmemiş alacağı inceler ve kapsam dışında kalan düzenlemeleri sonuç açıklamasında belirtir.
Risk ağırlıklı tutar
Risk ağırlığı bir oran, risk ağırlıklı tutar ise parasal bir büyüklüktür. İDD hesabında risk ağırlıklı tutar, temerrüt anındaki risk tutarının risk ağırlığıyla çarpılmasıyla bulunur. Örneğin TT 1.000.000 TL, varsayımsal risk ağırlığı %80 ise risk ağırlıklı tutar 800.000 TL olur. Bu örnek yalnız çarpma işlemini açıklar; %80 herhangi bir alacak sınıfı için önerilen ağırlık veya hesaplayıcı çıktısı değildir. Standart yaklaşımda ise önce ilgili kredi dönüşüm oranıyla risk tutarının belirlenmesi gerekebilir. İki yaklaşımı karşılaştırırken tutarların aynı kapsamda tanımlandığını kontrol edin. Hesaplayıcıya risk tutarı girildiğinde parasal sonuçlar da gösterilir. Adım adım hesap, çözümlü örnekler ve sık yapılan hatalar risk ağırlıklı tutar rehberinde.
TO, THK ve TT
TO, borçlunun temerrüde düşme olasılığıdır. THK, temerrüt gerçekleştiğinde risk tutarının kaybedilmesi beklenen bölümünü ifade eder. TT ise temerrüt anındaki risk tutarıdır. Uluslararası kaynaklarda bu girdiler sırasıyla PD, LGD ve EAD olarak geçer. TO ve THK hesaplayıcıya yüzde olarak girilir; TT parasal tutardır. THK bir temerrüt olasılığı, TO da temerrüt halinde kayıp oranı değildir. Kurumsal alacaklarda vade ayrıca girilir; temel İDD seçiminde ilgili kontroller düzenleyici değerlere sabitlenir. TT girilmeden risk ağırlığı hesaplanabilir. Risk ağırlıklı tutar ve sermaye yükümlülüğü içinse TT gerekir. Seçilen düzenleme, kullanılan tahminlere taban değerler uygulayabilir. Formülün tamamı, korelasyon ve vade düzeltmesi İDD risk ağırlığı formülü rehberinde adım adım verilmiştir.
Alacak sınıfları ve KOBİ
Alacak sınıfı, kullanılacak İDD formülünü belirler. Hesaplayıcı kurumsal alacakları, ciro düzeltmeli kurumsal KOBİ alacaklarını, ikamet amaçlı gayrimenkul ipotekli alacakları, nitelikli rotatif perakendeyi ve diğer perakende alacaklarını destekler. Aynı TO ve THK her sınıfta aynı risk ağırlığını vermez. Kurumsal KOBİ seçildiğinde konsolide yıllık ciro milyon TL olarak girilir. Türkçe hesaplayıcı BDDK kapsamındadır; İngilizce AB sayfalarındaki avro cinsinden KOBİ eşikleri burada kullanılmaz. Standart yaklaşımın sınıfları ve uygunluk koşulları ayrıca değerlendirilir. Taslakta gereken Kurul sınırı kullanıcı tarafından girilir; taslak sayısal sınır vermediğinden yeni bir eşik varsayılmamalıdır. Tercihli uygulama seçmeden önce ilgili uygunluk koşulları kontrol edilmelidir. Sınıfların korelasyona ve risk ağırlığına etkisi alacak sınıfları rehberinde ayrıntılıdır.
İDD ve standart yaklaşım
İDD, TO ve THK gibi risk parametrelerini alacak sınıfına özgü formüllerde kullanır. Standart yaklaşımda risk ağırlığı; alacak sınıfı, ilgili kredi kalitesi kademesi ve uygulanabilen diğer koşullara göre belirlenir. Bilanço dışı kalemlerde kredi dönüşüm oranı da risk tutarını etkiler. Karşılaştırma yaparken aynı BDDK sürümünü, aynı alacağı ve tutarlı tutarları kullanın. Mevcut düzenleme ve taslak seçenekleri ayrıdır; taslaklar yürürlükte değildir. Hesaplayıcılar kredi riski azaltımının ve ulusal tercihlerin tamamını modellemez. Taslaktaki çıktı tabanı tek alacağın İDD sonucuna uygulanmaz; banka toplamına ilişkin hesap gerektirir. Bu nedenle iki hesaplayıcı arasındaki fark, tek başına bankanın toplam sermaye etkisini göstermez. Farkın riskin düzeyine göre nasıl büyüdüğü ve tersine döndüğü İDD ve standart yaklaşım karşılaştırmasında örneklerle verilmiştir.
Yüzde 8 sermaye yükümlülüğü
Hesaplayıcının gösterdiği %8 sermaye yükümlülüğü, risk ağırlıklı tutarın %8 ile çarpılmasıdır. TT’nin 1.000.000 TL ve varsayımsal risk ağırlığının %80 olduğu basit örnekte risk ağırlıklı tutar 800.000 TL, %8 sermaye yükümlülüğü 64.000 TL olur. Bu sayılar bir İDD formülü çalıştırılarak üretilmiş hesaplayıcı çıktıları değildir; tutarlar arasındaki ilişkiyi gösterir. Risk ağırlığının %80 olması, kredi tutarının %80’i kadar sermaye tutulacağı anlamına gelmez. Hesaplayıcı tek alacağı ele alır. Bankanın toplam sermaye ihtiyacı; kapsam dışındaki riskler, tabanlar ve ek yükümlülükler değerlendirilmeden bu örnekten çıkarılamaz. Sonuçlar düzenleyici raporlamanın yerini tutmaz.
Düzenleyici kaynaklar ve kapsam
BDDK İDD Tebliği; SYR Yönetmeliği ve ekleri; BDDK düzenleme taslakları. Yürürlükteki düzenlemeler ve taslaklar ayrı sürümlerdir; taslaklar yürürlükteki mevzuat olarak sunulmaz.
Son gözden geçirme: