Temerrüt olasılığı (TO)
TO, borçlunun bir yıl içinde temerrüde düşme olasılığıdır; uluslararası kaynaklarda PD olarak geçer. İDD yaklaşımında TO, fiyatlamada kullanılan güncel tahmin değil, döngü boyunca uzun dönem ortalamasıdır. Bu ayrım önemlidir: döngü boyunca TO daha düzdür ve durgunlukta sıçramaz.
TO formüle logaritmik ölçekte girer. Kurumsal alacakta THK %40 iken TO'nun %0,5'ten %1'e çıkması risk ağırlığını yaklaşık %62'den %82'ye taşır (1,06 çarpanı uygulanmadan). İlişki orantılı değildir: bu örnekte TO iki katına çıkarken risk ağırlığı yaklaşık üçte bir artar. Etki başlangıç TO'suna, korelasyona ve kurumsal alacakta vade düzeltmesine bağlıdır.
Temerrüt halinde kayıp (THK)
THK, temerrüt gerçekleştiğinde geri kazanım ve teminat sonrası alacağın kaybedilen payıdır; uluslararası kaynaklarda LGD olarak geçer. %40 THK, her 100 birim alacakta 40 birim kayıp anlamına gelir.
Temel İDD'de THK düzenleyici değerlerle sabitlenir. Hesaplayıcı teminatsız alacaklar için mevcut BDDK düzenlemesinde birincil alacakta %45, ikincil alacakta %75 kullanır; taslakta birincil alacak finansal kuruluş dışı kuruluşta %40, finansal kuruluşta %45, ikincil alacakta %75'tir. Gayrimenkul teminatlı alacaklarda THK, teminat değerleme çarpanı ve temerrüt sonrası kazanım süresi sonrası belirgin biçimde düşer. Taslak sınıf bazlı THK tabanları getirir (kurumsal %25, ipotek %5, nitelikli rotatif perakende %50, diğer perakende %30); mevcut düzenlemede bu tabanlar yoktur. Gelişmiş İDD'de THK banka tahminidir. Hesaplayıcı seçilen sürümün düzenleyici THK değerlerini ve tabanlarını uygular.
Temerrüt anındaki risk tutarı (TT)
TT, temerrüt anında kalan tutardır ve taahhüt edilmiş limitlerin beklenen kullanımını içerir; uluslararası kaynaklarda EAD olarak geçer. Vadeli kredilerde kullanılmış bakiyeye yakındır; rotatif limitlerde ve dış ticaret finansmanında kullanılmış bakiyenin üzerindedir, çünkü borçlu temerrüde düşmeden önce limitini kullanır.
TT risk ağırlığını değiştirmez; yalnızca risk ağırlıklı tutarı ve sermayeyi ölçekler.
Vade (V)
Etkin vade V, İDD yaklaşımında kurumsal, banka ve devlet alacaklarına uygulanır. Alt sınırı bir yıl, üst sınırı beş yıldır; modellenmediğinde 2,5 yıl alınır. Uzun vade risk ağırlığını yükseltir, çünkü borçlunun derecesinin düşmesi için daha fazla zaman vardır.
Perakende alacaklarda vade düzeltmesi yoktur; bu sınıfların sermaye formülü bir yıllık ufku varsayar.
Tipik aralıklar
| Girdi | Kurumsal | İkamet ipoteği |
|---|---|---|
| TO | %0,03 ile %20 | %0,1 ile %10 |
| THK | %25 ile %45 | %10 ile %25 |
| Vade düzeltmesi | var, 1 ile 5 yıl | yok |
Birlikte nasıl çalışır
İDD formülü önce TO ve THK'den alacağın birim başına sermaye yükümlülüğünü (K) hesaplar, kurumsal alacakta vade düzeltmesini uygular, sonra K'yı 12,5 ile çarparak risk ağırlığına çevirir.
K = THK × Φ[(Φ⁻¹(TO) + √R × Φ⁻¹(0,999)) / √(1 − R)] − TO × THK
Formülün tamamı, çözümlü örnek ve TO tablosu formül sayfasında yazılıdır.
Hesabın bozulduğu yerler
- TO veya THK'yi ondalık girip hesaplayıcının yüzde beklemesi.
- Döngü boyunca hesap için güncel TO kullanmak veya tersini yapmak.
- THK'yi teminat ve kazanım maliyeti öncesi bildirmek.
- Rotatif limitlerde beklenen kullanımı atlamak.
- Perakende alacağa vade düzeltmesi uygulamak.
Sık sorulan sorular
Kurumsal alacakta normal THK kaçtır?
Temel İDD'de teminatsız birincil kurumsal alacakta mevcut BDDK düzenlemesi %45, taslak finansal kuruluş dışı kuruluşlar için %40, finansal kuruluşlar için %45 uygular; ikincil alacakta değer %75'tir. Gelişmiş İDD'de teminat güçlüyse banka tahmini bu değerlerin altına iner.
TO neden taban değerle sınırlanır?
Taban, modelin geniş bir borçlu havuzuna sıfıra yakın olasılık atamasını engeller; bu durum kuyruk kayıplarını olduğundan düşük gösterir.
Perakende alacakta vade düzeltmesi uygulanır mı?
Hayır. Perakende alacaklar bir yıllık ufukla değerlendirilir ve vade düzeltmesi taşımaz.
İlgili sayfalar
- İDD risk ağırlığı hesaplayıcısı: bu üç girdinin risk ağırlığına etkisi.
- İDD risk ağırlığı formülü: korelasyon, vade düzeltmesi ve çözümlü örnek.
- Risk ağırlıklı tutar nasıl hesaplanır?: üç adım ve çözümlü örnekler.
- Mevcut BDDK düzenlemesi ve Basel IV taslakları: taban değerler ve çarpan farkı.
- Standart yaklaşım hesaplayıcısı: içsel model olmadan risk ağırlıkları.
- PD, LGD and EAD explained (EN)
Resmî kaynaklar ve kapsam
BDDK İDD Tebliği: Ek-1 risk ağırlığı formülleri, TO ve THK taban değerleri; Sermaye Yeterliliği Yönetmeliği ve ekleri: yüzde 8 asgari ve sermaye tanımı; Basel Framework CRE31: formülün uluslararası dayanağı. Sayfa yürürlükteki düzenleme ile yayımlanmış taslakları ayrı tutar; taslak değerler yürürlükteki yükümlülük olarak kullanılmaz. Son gözden geçirme tarihi düzenlemelerin yürürlük tarihi değildir.
Son gözden geçirme: