Kredi riski sermaye yükümlülüğü ve %8 kuralı

Risk ağırlığı sermaye değildir. %8 oranının uygulandığı tabandır.

Risk tutarından sermayeye uzanan zincir

Risk tutarı risk ağırlığı üzerinden risk ağırlıklı tutara (RAT) dönüşür. Risk ağırlıklı tutar ise %8 oranı üzerinden sermaye yükümlülüğüne dönüşür.

RAT = TT × RA
Sermaye yükümlülüğü = %8 × RAT

Dolayısıyla %100 risk ağırlığı, her 100 birim alacak için 8 birim sermaye maliyeti doğurur. Kredi riskinde en sık yanlış okunan sayı budur.

%8 neleri kapsar?

KatmanAsgari oran1.000.000 TL RAT için
Çekirdek sermaye (CET1)%4,545.000 TL
Ana sermaye (Tier 1)%6,060.000 TL
Toplam sermaye%8,080.000 TL

Bunlar Birinci Yapısal Blok asgari oranlarıdır. Sermaye koruma tamponu çoğu banka için RAT'ın %2,5'i kadar ek çekirdek sermaye gerektirir; sistemik tamponlar da eklenebildiğinden fiili gereksinim genellikle %8'in üzerindedir.

Çözümlü örnek

Kurumsal alacak, TT 10.000.000 TL, İDD risk ağırlığı %82,06.

  • RAT: 8.205.940 TL
  • %8 toplam sermaye: 656.475 TL
  • %4,5 çekirdek sermaye: 369.267 TL
  • %2,5 sermaye koruma tamponu ile toplam %10,5: 861.624 TL (bunun 574.416 TL'si çekirdek sermaye)

Bankalar neden risk tutarını değil RAT'ı yönetir?

Aynı büyüklükteki iki alacak, risk ağırlığına bağlı olarak dört kat farklı sermaye tüketebilir. Kredi riski ekiplerinin yalnızca bilanço büyüklüğüne değil; TO, THK, teminat ve alacak sınıfına odaklanmasının nedeni budur. Bir portföy büyürken sermaye ihtiyacının sabit kalabilmesi ya da tersi de bu mekanizmayla açıklanır.

Sermaye yükümlülüğü ne değildir?

  • Beklenen kayıp değildir. Beklenen kayıp TO × THK × TT ile hesaplanır; sermaye beklenmeyen kaybı karşılar.
  • Karşılık değildir. Karşılıklar muhasebe kalemidir; sermaye düzenleyici tampondur.
  • Risk ağırlıklarını dikkate almayan ve toplam riske %3 asgari oran uygulayan kaldıraç oranıyla aynı değildir.
  • Kredi verme vergisi değildir. Bankanın taşıdığı riske karşılık fonlamak zorunda olduğu özkaynak tutarıdır.

Sorular

Sermaye yükümlülüğü kredi tutarının %8'i midir?

Hayır. Risk ağırlıklı tutarın %8'idir; risk ağırlıklı tutar ise risk tutarı ile risk ağırlığının çarpımıdır.

%8 ile %10,5 arasındaki fark nedir?

%8 Birinci Yapısal Blok asgari oranıdır. %2,5 sermaye koruma tamponu eklendiğinde %10,5'e ulaşılır; çoğu bankanın kâr dağıtım kısıtı yaşamadan tutması gereken düzey budur.

Her alacak aynı %8 oranına mı tabidir?

Oran aynıdır. Risk ağırlığı değiştiği için birim alacak başına düşen sermaye tutarı farklılaşır.

İlgili sayfalar

Düzenleyici kaynaklar ve kapsam

Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik (SYR Yönetmeliği); BDDK İDD Tebliği; BDDK düzenleme taslakları. Hesaplayıcı tek alacağa odaklanır; sermaye tamponları ve banka geneli yükümlülükler ayrıca değerlendirilir. Son gözden geçirme tarihi yürürlük tarihi değildir.

Son gözden geçirme: